کد خبر: ۱۳۰۴۵۰
تاریخ انتشار: ۲۲ مهر ۱۳۹۷ - ۱۱:۴۷
printنسخه چاپی
sendارسال به دوستان
دکتر محمد خلج امیرحسینی – عضو هیئت علمی دانشگاه علم و صنعت ایران
نظام جمهوری اسلامی ایران را به جرات می‌توان تنها کشور مسلمان و مستقل جهان نامید که می‌خواهد بر اساس فقه اصیل شیعی اداره گردد و زمینه‌ساز حکومت جهانی حضرت ولی‌عصر (عج) باشد.


بسمه تعالی

مدیریت در نظام اسلامی

محمد خلج امیرحسینی – عضو هیئت علمی دانشگاه علم و صنعت ایران

1- مقدمه
نظام جمهوری اسلامی ایران را به جرات می‌توان تنها کشور مسلمان و مستقل جهان نامید که می‌خواهد بر اساس فقه اصیل شیعی اداره گردد و زمینه‌ساز حکومت جهانی حضرت ولی‌عصر (عج) باشد. از همین رو امام خمینی (ره)، حفظ این نظام را "از اهمّ واجبات عقلی و شرعی" دانسته‌اند. بی‌تردید جمهوری اسلامی با زحمات و مشقات بسیاری از علمای بزرگ، مجاهدت بسیاری از مجاهدین راه خدا، خون صدها هزار شهید نازنین و درد و رنج خانواده‌های آنها و دعا و تضرع و استقامت مستمر مردم متدین و متقی ایران، در طی چندین دهه بدست ما رسیده است. بی‌دلیل نیست که چنین حکومتی مورد غضب استکبار جهانی و شیطان بزرگ باشد و هر روز بطریقی مشکلی را برای آن بوجود بیاورند.
در هر صورت، اکنون امورات و مسائل این نظام گرانقدر و پربها، در دست مدیران فکری و اجرایی آن قرار گرفته است. بنابراین جایگاه هر مدیریتی در این نظام، مقدس است حتی اگر در سطح مدیریت یک اداره کوچک شهری یا مدیریت یک گروه تخصصی در دانشگاه باشد. اینجاست که نیت و عملکرد هر کدام از مدیران این نظام، اهمیت والائی دارد چرا که می‌تواند به تقویت نظام اسلامی یا خدای ناکرده به تضعیف آن منجر شود. پذیرش مدیریت در نظام اسلامی برای هر فردی همانند تیغ دو لب است، یا باعث سعادت اخروی او می‌گردد و یا شقاوت اخروی و عذاب جهنم را برای وی به ارمغان می‌آورد.
علیهذا، کسی که می‌خواهد یکی از مدیران این نظام مقدس گردد، می‌بایستی از شرایط مدیریت در نظام اسلامی آگاهی کامل داشته باشد و خود را همواره بر آنها تطبیق دهد. در این نوشته، با نیم‌نگاهی به آیات قرآن، در مورد شرایط مدیریت در نظام اسلامی بحث کوتاهی می‌کنیم.

2- تعهد و تخصص
اجمالا آنکه، یک مدیر در نظام اسلامی باید دارای دو مشخصه اصلی تعهد و تخصص باشد. اگر یک مدیر، تخصص یا تعهد لازمه را نداشته باشد، قطعا عملکرد قابل قبولی نخواهد داشت و به نظام اسلامی ضربه خواهد زد. این دو مشخصه را می‌توان در اذعان حضرت یوسف (ع) به وجود آنها در خود برای تصدی بعضی امور مردم مصر، اثبات نمود. قَالَ اجْعَلْنِي عَلَى خَزَائِنِ الْأَرْضِ إِنِّي حَفِيظٌ عَلِيمٌ (يوسف/55، گفت مرا سرپرست خزائن سرزمين (مصر) قرار ده، که نگهدارنده و آگاهم).

3- تعهد باید به دین باشد
بعضی جریان‌های سیاسی، قائل به تعهد مدیران نسبت به حزب و جریان و گروه خاص خود هستند که البته این موضوع در کشورهای لائیک و سکولار امری جا افتاده است. این در حالی است که در نظام اسلامی، مدیران باید متعهد به دین الهی و دستورات آن باشند. مدیران در نظام اسلامی، می‌بایستی مدیریت خود را طوری جهت‌دهی کنند که نتیجه آن منجر به تحکیم اقامه نماز، افزایش معروفات، کاهش منکرات و تقویت اقشار ضعیف گردد. قرآن کریم، مشخصه افراد صاحب مکنت از جمله مدیران را به روشنی در این آیه بیان می‌کند. الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقَامُوا الصَّلَاةَ وَ آتَوُا الزَّكَاةَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَ لِلَّهِ عَاقِبَةُ الْأُمُورِ (الحج/41، همان کساني که هر گاه در زمين به آنها قدرت بخشيديم، نماز را برپا مي‌دارند و زکات مي‌دهند و امر به معروف و نهي از منکر مي‌کنند، و پايان همه کارها از آن خداست). بعنوان مثال، رئیس یک دانشگاه نظام اسلامی می‌بایستی معاونین و مدیران خود را بر اساس مفهوم این آیه انتخاب کند و نه مثلا افرادی را منصوب کند که حتی یک بار هم در سال حاضر به شرکت در نماز جماعت مسلمین نیستند. همچنین از گسترش معروفات حمایت کند و اجازه ندهد عده معدودی فضای مقدس دانشگاه نظام اسلامی را به مسائل غیراخلاقی و ضد دینی آلوده نمایند.

4- مدیریت جهادی
تعهد دینی و تخصص مدیران شرایطی لازم هستند ولی کافی نیستند. اگر فردی متعهد و متخصص باشد ولی حال و حوصله کار نداشته باشد و کم توان و بی‌رمق باشد، برای مدیریت نظام اسلامی مناسب نیست. یک مدیر می‌بایستی، به تعبیر امام خامنه‌ای (مد ظله)، دارای روحیه انقلابی باشد و جهادی عمل نماید. مدیر جهادی، برای خدمت در حوزه مدیریتی خود، سر از پا نمی‌شناسد و متوکل به خداوند و معتقد به امدادهای الهی است. مدیر جهادی، پر توان و تمام وقت کار می‌کند و خستگی‌ناپذیر است و عزت نفس دارد. او دائما بر تمامی امور، نظارت دقیق دارد تا هم از وقوع تخلف و فساد جلوگیری کند و هم بر پیشرفت و پسرفت امور آگاهی یابد. او همواره برای رفع معضلات هر چند بزرگ، اقداماتی ابتکاری مبتنی بر درایت و توکل برخداوند انجام می‌دهد و نا امید و واداده نمی‌شود. البته مدیری با این خصوصیات، قاعدتا می‌بایستی همواره با مردم عادی معاشرت کند و نمی‌تواند اشرافی بیندیشد و همچون مترفین زندگی کند. برای یک نمونه قرآنی از مدیریت جهادی، می‌توان به نظارت حضرت سلیمان (ع) بر عوامل خود از جمله یک پرنده و تهدید به تنبیه او در صورت عدم عذر موجه برای غیبتش اشاره نمود. وَ تَفَقَّدَ الطَّيرَ فَقَالَ مَا لِي لَاأَرَى الْهُدْهُدَ أَمْ كَانَ مِنَ الْغَائِبِينَ - لَأُعَذِّبَنَّهُ عَذَابًا شَدِيدًا أَوْ لَأَذْبَحَنَّهُ أَوْ لَيأْتِينِّي بِسُلْطَانٍ مُبِينٍ (النمل/20-21، در جستجوي آن پرنده برآمد و گفت چرا هدهد را نمي‌بينم، يا اينکه او از غايبان است - قطعا او را کيفر شديدي خواهم داد، يا او را ذبح مي‌کنم، يا بايد دليل روشني براي من بياورد).

خلاصه آنکه یک مدیر در نظام اسلامی باید هم تخصص لازمه را داشته باشد و هم به دین خدا متعهد باشد و هم روحیه جهادی داشته باشد. اگر کسی این شرایط را ندارد بهتر است از پذیرش مسئولیت در نظام اسلامی خودداری کند زیرا در غیر اینصورت هم به نظام اسلامی آسیب می‌زند و هم خود را مستحق عذاب دنیوی و اخروی خداوند می‌کند. یک حدیث تکان‌دهنده از حضرت پیامبر (ص) را، پایان بخش این نوشته قرار می‌دهیم. مَنْ تَقَدَّمَ عَلي قَوْمٍ مِنَ الْمُسْلِمينَ وَ هُوَ يَري أَنَّ فيهِمْ من هو افضل منه فقد خان اللَّه ‏و رسوله و المسلمين. هر كس جلودار -مسئول- عده‏اي از مسلمانان گردد در حالي كه مي‏داند در بين آنها فردي بهتر از او وجود دارد، پس خائن به خدا، رسولش و مسلمانان خواهد بود. (الغدير، ج 8 ، ص 291).


نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار