کد خبر: ۱۴۱۴۵۳
تاریخ انتشار: ۲۱ ارديبهشت ۱۳۹۸ - ۱۲:۳۵
printنسخه چاپی
sendارسال به دوستان
محمد خلج امیرحسینی – عضو هیئت علمی دانشگاه علم و صنعت ایران
انسان سلیم النفس پس از اطلاع از هدایت الهی قطعا از آن تبعیت خواهد کرد چون مطابق با فطرت پاک می‌باشد. اما آنچه که باعث عدم تبعیت کامل از هدایت الهی و حتی دوری از هدایت الهی در عموم انسان‌ها می‌گردد


مقدمه

ما انسان‌ها مسیری طولانی و سخت برای رسیدن به جایگاه ابدی خود داریم. میزان سعادت یا شقاوت ما در جایگاه ابدی‌مان، بستگی به میزان تبعیت ما از هدایت الهی در زمان زندگی دنیوی‌مان دارد. قُلْنَا اهْبِطُوا مِنْهَا جَمِيعًا فَإِمَّا يأْتِينَّكُمْ مِنِّي هُدًى فَمَنْ تَبِعَ هُدَاي فَلَا خَوْفٌ عَلَيهِمْ وَلَا هُمْ يحْزَنُونَ (بقره/38، گفتيم همگي هبوط کنید. هرگاه هدايتي از طرف من براي شما آمد، کساني که از آن پيروي کنند، نه ترسي بر آنهاست، و نه غمگين شوند).

انسان سلیم النفس پس از اطلاع از هدایت الهی قطعا از آن تبعیت خواهد کرد چون مطابق با فطرت پاک می‌باشد. اما آنچه که باعث عدم تبعیت کامل از هدایت الهی و حتی دوری از هدایت الهی در عموم انسان‌ها می‌گردد، وجود انواع و اقسام فریب‌ها و وساوس در مسیر زندگی آنها است. البته کسی که این وساوس را بهتر از همه می‌شناسد، خداوند خالق و رب العالمین است. وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ وَ نَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ (ق/16، ما انسان را آفريديم و وسوسه‌هاي نفس او را مي‌دانيم، و ما به او از رگ قلبش نزديکتريم).
عوامل و نوع فریب انسان‌ها، مطابق با بعضی از آیات قرآن به دو گروه کلی منقسم می‌گردند: فریب از زندگی دنیا و فریب به خدا. یکی از آیات در این رابطه چنین می‌فرماید: يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ فَلا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا وَ لايَغُرَّنَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ (فاطر/5، اى مردم. وعده خداوند حقّ است مبادا زندگى دنيا شما را بفريبد، و مبادا شيطان شما را به خدا فریب دهد). غُرور در اصل به معنای فریب است و مغرور را از آن جهت مغرور می‌گویند که فریب بعضی داشته‌های خود را خورده است و به احساسی پوچ و غفلت‌بار رسیده است و خود را کسی می‌داند. غَرور در انتهای آیه به معنای هر فریبنده‌ای است که مصداق اتم آن شیطان است. بنابراین، این آیه و آیات مشابه آن هشدار می‌دهند که ای انسان مواظب باش که هم زندگی دنیوی تو را فریب ندهد و هم وسوسه‌های شیطانی تو را به خدا فریب ندهد. در ادامه هر دو مورد فریب توضیح داده می‌شوند.

1- فریب از زندگی دنیا
زندگی دنیا از آن جهت فریبنده است که اصل و اساس آن فریبنده است. قرآن زندگی دنیوی را چیزی جز متاع فریب نمی‌داند. ... وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ (حدید/20). زندگى دنيا دارای زینت و زرق و برق فریبنده‌ای است که انسان را به لهو و لعب و سرگرمی و نهایتا غفلت از خدا و معاد می‌کشاند. اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَياةُ الدُّنْيا لَعِبٌ وَ لَهْوٌ وَ زِينَةٌ وَ تَفَاخُرٌ بَينَكُمْ وَ تَكَاثُرٌ فِي الْأَمْوَالِ وَ الْأَوْلَادِ ... (حديد/20، بدانيد زندگي دنيا تنها بازي و سرگرمي و تجمل پرستي و فخرفروشي بین شما و افزون طلبي در اموال و فرزندان است). در اهمیت فریبندگی دنیا همین بس که در آیه فوق‌الذکر فاطر/5 خودش بعنوان فاعل فریبندگی معرفی شده است و برای فریب دادن انسان نیاز به عواملی همچون شیطان ندارد (فَلا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا). البته هوای نفس و آرزوهای نفسانی به اثربخشی آن کمک می‌کند و از اینرو انسان بایستی نفسش را به کنترل خود در آورد. بی‌دلیل نیست که منشاء اصلی اکثر مفاسد و ظلم‌ها و جنایات حب الدنیا می‌باشد. البته دقت شود مظاهر دنیا منحصر در صرف مادیات نیست بلکه اموری همچون علم و دانش را نیز در بر می‌گیرد. چه بسا افراد عالم و دانشمندی که به دانش خود غره شده و فریب دنیا را خورده باشند. در هر صورت خطر فریب دنیا آنقدر بزرگ است که می‌تواند باعث تمسخر و حتی انکار دین شده و نهایتا شقاوت اخروی را برای انسان به ارمغان می‌آورد. این آیه در این زمینه قابل توجه است. الَّذينَ اتَّخَذُوا دينَهُمْ لَهْواً وَ لَعِباً وَ غَرَّتْهُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا فَالْيَوْمَ نَنْساهُمْ كَما نَسُوا لِقاءَ يَوْمِهِمْ هذا وَ ما كانُوا بِآياتِنا يَجْحَدُونَ (اعراف/51، همانها كه دين و آيين خود را سرگرمى و بازيچه گرفتند و زندگى دنيا آنان را فریب داد امروز ما آنها را فراموش مى‏كنيم، همان گونه كه لقاى چنين روزى را فراموش كردند و آيات ما را انكار نمودند).

2- فریب به خدا
در آیه فوق‌الذکر فاطر/5، هشدار داده شده است تا مبادا شیطان شما را به خدا فریب دهد (وَ لايَغُرَّنَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ). شیطان از طریق وسوسه‌هایش به دو صورت انسان را به خدا فریب می‌دهد.
نوع اول فریب آنکه شیطان انسان را به کرم و رحمانیت و غفاریت خداوند فریب می‌دهد. در این نوع فریب، ترس انسان از عدم اجرای اوامر الهی و پرهیز از نواهی الهی کاهش می‌یابد چرا که کرم و بخشندگی خدا را بهانه آن قرار می‌دهد. شیطان با این نوع وسوسه خود، انسان را به گناه کردن و انجام ندادن واجباتی حتی در حد نماز و روزه تشویق و تشجییع می‌کند.
نوع دوم فریب آنکه شیطان انسان را به عبادات و کارهای خیرش و پاداش الهی فریب می‌دهد. این نوع فریب بیشتر برای افراد مذهبی و متدین و خیر بکار می‌رود. در این نوع فریب، انسان به کارهای خوب و عبادات خود و پاداش آنها نزد خداوند فریب می‌خورد و خود را عزیز کرده خدا می‌بیند و سه خطر بزرگ را برای خود بوجود می‌آورد. اول آنکه در دام ریا و سمعه بیفتد. دوم آنکه به کارهای خیر بعدی رغبت کمتری پیدا کند. سوم آنکه بتدریج خود را برتر از دیگر بندگان خدا ببیند که این خود عامل ده‌ها مفسده دیگر خواهد شد. شاید بتوان یک نمونه بارز فریب خوردگان به خدا از نوع اخیر را بعضی یهودیان همچون صهیونیست‌ها دانست. اینها خود را مقرب درگاه الهی می‌دانند تا آنجا که خود را نژاد برتر بشری تصور می‌کنند. ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلاَّ أَيَّاماً مَعْدُوداتٍ وَ غَرَّهُمْ في‏ دينِهِمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ (آل عمران/24، اين عمل آنها (یهودیان)، به خاطر آن است كه مى‏گفتند آتش جز چند روزى به ما نمى‏رسد و اين دروغ آنها را در دينشان مغرور ساخت).

نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار