کد خبر: ۱۴۸۶۵۶
تاریخ انتشار: ۲۹ مهر ۱۳۹۸ - ۱۷:۰۵
printنسخه چاپی
sendارسال به دوستان
محمد خلج امیرحسینی – عضو هیئت علمی دانشگاه علم و صنعت ایران
ما انسان‌ها چنان در زندگانی دنیایی خود غرق می‌شویم که بعضی بدیهیات مربوط به خود را فراموش و حتی بتدریج انکار می‌کنیم و دچار گمان‌های باطلی می‌شویم.

مقدمه
ما انسان‌ها چنان در زندگانی دنیایی خود غرق می‌شویم که بعضی بدیهیات مربوط به خود را فراموش و حتی بتدریج انکار می‌کنیم و دچار گمان‌های باطلی می‌شویم. بعنوان مثال، انسان در زمانهای سرخوشی‌اش فراموش می‌کند که روزی خواهد مرد و گمان می‌کند که همواره زنده و سلامت و سر حال است. اینجاست که یادآوری و تذکر بدیهیات توسط اطرافیان دلسوز هر انسانی همچون دارویی شفابخش برای زندگی دنیوی و اخروی وی عمل می‌نماید و او را از گرفتار شدن در باتلاق غرور و توهم دنیوی و خسران اخروی نجات می‌دهد. البته دلسوزترین فرد برای تمامی انسان‌ها خداوند متعال است چرا که خالق و رب آنهاست و دوست دارد همه انسان‌ها را در بهشت برین خود و نه در جهنم اعمال خودشان ببیند. از اینرو، خداوند متعال در جای جای کتاب هدایتش قرآن، گمان‌های باطل انسان‌ها را عموما و مومنین را خصوصا یادآوری می‌کند و هشدارهای لازم را می‌دهد بلکه به خود آیند و به کجراهه‌ها نروند. اغلب این یادآوری‌های خداوند، بصور سوالی، هشدار آمیز و مواخذه کننده هستند. در ادامه بطور خلاصه به پنج گروه از این گمان‌های باطل اشاره می‌کنیم.

1- بیهودگی و بطالت زندگی
این گمان باطل و بسیار خطرناکی است که انسان‌ غالبا دچار آن می‌شود. او گمان می‌کند که این دنیا بی‌هدف و بیهوده آفریده شده و از اینرو بهترین کار در آن سرگرمی و بطالت و سرمستی است. همچنین انسان گمان می‌کند که بازگشتی به سوی خالق خود و پاسخگویی نسبت به اعمال و رفتار و افکار خود نخواهد داشت. خداوند در یک آیه به صراحت این گمان‌های باطل را تذکر و هشدار می‌دهد. أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّمَا خَلَقْنَاكُمْ عَبَثًا وَ أَنَّكُمْ إِلَينَا لَاتُرْجَعُونَ (مومنون/115، آيا گمان کرديد شما را بيهوده آفريده‌ايم و بسوي ما باز نمي‌گرديد).

2- ایمان بدون آزمایش
انسان‌ها گمان می‌کنند صرف ایمان آوردن به خداوند و پیامبرانش برای آنها کفایت می‌کند. این در حالی است که اصولا این دنیا محل بلا و امتحان است و با امتحان است که عیار ایمان انسان مومن مشخص می‌شود و جایگاه او را در سرای آخرت مشخص می‌گردد. آیه بعدی به صراحت به این حقیقت اشاره می‌کند. أَحَسِبَ النَّاسُ أَنْ يتْرَكُوا أَنْ يقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لَايفْتَنُونَ (عنکبوت/2، آيا مردم گمان کردند همين که بگويند ايمان آورديم، به حال خود رها مي‌شوند و آزمايش نخواهند شد).

3- بهشت بدون هزینه
ذات و جوهره بهشت برین الهی با گناه و عصیان ناهمخوانی دارد چرا که در غیر اینصورت حضرت آدم (ع) پس از چشیدن درخت ممنوعه می‌توانست در آنجا بماند. بعلاوه، غرفه‌های بهشت در همین دنیا بدست مومنین ساخته می‌شوند و با اعمال صالح آنها بنا می‌شوند. پس شرط رفتن به بهشت، هم پاک شدن از گناهان و هم پیش فرستادن اعمال صالح است. در واقع بهشت رفتن هزینه دارد و به قول شهید مظلوم بهشتی، بهشت را به بها دهند و نه به بهانه. آیاتی از قرآن، این گمان را که می‌توان بدون زحمت و رنج و صبر و مجاهده به بهشت رفت، باطل اعلام می‌کند. آیه بعد یک نمونه از این آیات است. أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمَّا يعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جَاهَدُوا مِنْكُمْ وَ يَعْلَمَ الصَّابِرِينَ (آل عمران/142، آيا چنين پنداشتيد که وارد بهشت خواهيد شد در حالي که خداوند هنوز مجاهدان از شما و صابران را مشخص نساخته است).

4- ثروت‌ عامل آسایش
یک گمان باطل که غالبا سراغ ثروتمندان می‌آید آن است که فکر می‌کنند ثروت آنها باعث آسایش و خوشبختی آنها است. این گمان چنان تقویت می‌شود که دچار غرور و خودبینی شده و گمان می‌کنند به پشتوانه آن همواره در سلامت و خوشی و برتری بوده و حتی جاودانه خواهند بود. يَحْسَبُ أَنَّ مَالَهُ أَخْلَدَهُ (همزه/3، او گمان مي‌کند که اموالش او را جاودانه مي‌سازد). بر اساس همین گمان باطل، گمان باطل دیگری شکل می‌گیرد که اگر بخل بورزند و از انفاق مال حتی پرداخت وجوه شرعی خودداری کنند به نفع آنها خواهد بود. قرآن این گمان باطل را بشدت می‌کوبد و حقیقت مال بخل ورزیده شده را همانند طوقی بر گردن آنها می‌داند. وَ لَايحْسَبَنَّ الَّذِينَ يبْخَلُونَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ هُوَ خَيرًا لَهُمْ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَهُمْ سَيطَوَّقُونَ مَا بَخِلُوا بِهِ يوْمَ الْقِيامَةِ ... (آل عمران/180، کساني که بخل مي‌ورزند و آنچه را خدا از فضل خويش به آنان داده انفاق نمي‌کنند، گمان نکنند اين کار به سود آنها است. بلکه براي آنها شر است. بزودي در روز قيامت، آنچه را نسبت به آن بخل ورزيدند، همانند طوقي به گردنشان مي‌افکنند). قابل ذکر است که ممکن است نوع و شکل مال و ثروت برای افراد مختلف متفاوت باشد. بعنوان مثال، علم و دانش همانند ثروت برای عالمان و دانشمندان عمل می‌کند فلذا دانشمندان نباید به علم خود غره شده و دچار چنان گمان‌های باطلی شوند و نسبت به نشر علم در مسیر رضای الهی بخل ورزند.

5- رها بودن ظالمین و مجرمین
ظالمین و مجرمین گمان می‌کنند کسی با آنها کاری ندارد و آزاد و رها هستند تا بی‌پروا مرتکب ظلم و جنایت شوند. خداوند گمان آنها را باطل می‌داند و می‌فرماید هم از اسرار و نقشه‌های آنان آگاهیم و هم از اعمال آنها غافل نیستیم. أَمْ يحْسَبُونَ أَنَّا لَانَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْوَاهُمْ بَلَى وَ رُسُلُنَا لَدَيهِمْ يكْتُبُونَ (زخرف/80، آيا آنان مي‌پندارند که ما اسرار نهاني و سخنان درگوشي آنان را نمي‌شنويم. آري، رسولان ما نزد آنها هستند و مي‌نويسند). وَ لَاتَحْسَبَنَّ اللَّهَ غَافِلًا عَمَّا يعْمَلُ الظَّالِمُونَ ... (ابراهيم/42، گمان مبر که خدا، از آنچه ظالمان انجام مي‌دهند، غافل است). تاریخ بشری بخوبی نشان می‌دهد که در مواقعی که خدا بخواهد مکر مجرمان را به خودشان برمی‌گرداند و ظالمان را چگونه خوار و ذلیل می‌کند، اگرچه عقوبت اصلی در آن دنیا مفصلا تقدیم آنها خواهد شد. در تاریخ معاصر، سرنوشت خفت‌بار ظالمینی همچون پهلوی‌ها، صدام، مبارک و داعش بسیار واضح و عبرت‌آموز است. البته عبرت اصلی را باید ظالمینی همچون آل سعود که کودکان مظلوم یمنی را به خاک و خون می‌کشند، بگیرند و منتظر انتقام الهی باشند. فَلَا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ مُخْلِفَ وَعْدِهِ رُسُلَهُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ ذُو انْتِقَامٍ (ابراهيم/47، پس گمان مبر که خدا وعده‌اي را که به پيامبرانش داده، تخلف کند. همانا خداوند قادر و انتقام گيرنده است).

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار