کد خبر: ۱۵۰۴۵۴
تاریخ انتشار: ۲۴ آذر ۱۳۹۸ - ۰۹:۴۲
printنسخه چاپی
sendارسال به دوستان
دکتر خلج امیر حسینی
یکی از ترفندهای دشمنان اسلام و مسلمین و استکبار جهانی ایجاد تفرقه و جدایی بین حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها بوده و می‌باشد.


1- مقدمه
یکی از ترفندهای دشمنان اسلام و مسلمین و استکبار جهانی ایجاد تفرقه و جدایی بین حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها بوده و می‌باشد. آنها تلاش داشته‌اند از یک طرف، دانشگاهیان را از چشم حوزویان و حوزویان را از چشم دانشگاهیان بیندازند و از طرف دیگر، به کارایی و فواید هر دو بخش حوزه و دانشگاه برای جامعه آسیب برسانند. اما حقیقت آن است که در عصر حاضر، حیطه وظایف و تخصص حوزه و دانشگاه مکمل هم در سعادتمندی و رفاه دنیوی و اخروی جامعه بوده و لازم و ملزوم یکدیگرند. بنابر این، جامعه برای رسیدن به سعادت دنیوی و اخروی خود نیازمند هر دو بخش حوزه و دانشگاه و تخصص‌‌های مربوط به آنها است.
در این یادداشت، به جایگاه تکمیلی حوزه و دانشگاه از دریچه وظایف و رسالت آنها در کشف و بهره‌گیری از قوانین الهی پرداخته می‌شود. در واقع، ضرورت شناخت انواع قوانین الهی حاکم بر جهان هستی و چگونگی کشف و بهره‌برداری از آنها برای رساندن جامعه به سعادت دنیوی و اخروی، جایگاه واقعی حوزه‌ها و دانشگاه‌ها را بخوبی روشن خواهد نمود.

2- همه جهان مال خدا است
اولا خداوند متعال جهان و تمامی موجودات از جمله انسان‌ها را خلق نموده است و بر همه آنها نظارت می‌کند. اللَّهُ خَالِقُ كُلِّ شَيءٍ وَ هُوَ عَلَى كُلِّ شَيءٍ وَكِيلٌ (زمر/62، خداوند خالق همه چيز است و او حافظ و ناظر بر همه چیز است). ثانیا خداوندی که خالق جهان است، صاحب و مالک تمام جهان و موجودات درون آن است. لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَ مَا فِي الْأَرْضِ وَ مَا بَينَهُمَا وَ مَا تَحْتَ الثَّرَى (طه/6، آنچه در آسمانها و آنچه در زمين و آنچه ميان آن دو و آنچه در زير خاک است مال اوست). ثالثا خداوندی که خالق و مالک جهان خلقت است، مدیر جهان است و آن را با اراده و حکمت خود اداره می‌کند. يُدَبِّرُ الْأَمْرَ مِنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ ... (سجده/5، امور اين جهان را از آسمان به سوي زمين تدبير مي‌کند). صورت اداره می‌کند و مرجع همه امور می‌باشد.

3- قوانین الهی
مسلما اداره جهان و رتق و فتق امور آن، یک سری قوانین مقتدرانه و حکیمانه را می‌طلبد. خداوندی که خالق، صاحب و مدبر جهان است، برای اداره منظم و هدفمند جهان خلقت، قوانینی وضع نموده است. او برای هر چیزی و هر موجود و هر پدیده‌ای قانون و اندازه‌ای قرار داده است. ... قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْ‏ءٍ قَدْراً (طلاق/3، خدا براى هر چيزى اندازه‏اى قرار داده است‏)، إِنَّا كُلَّ شَيْ‏ءٍ خَلَقْناهُ بِقَدَرٍ (قمر/49، همانا ما هر چيز را به اندازه آفريديم‏). قوانین الهی را می‌توان به دو گروه تکوینی و تشریعی تقسیم نمود. قوانین تکوینی هم خود به دو گروه سخت و نرم قابل تقسیم‌بندی هستند. در اینجا به مرور مختصر این سه گروه قوانین می‌پردازیم.

1-3 قوانین تشریعی
قوانین تشریعی برای هدایت و رشد و تعالی و سعادتمندی انسان‌ها وضع شده‌اند و مخاطب آنها روح و جان انسان‌ها است. ... فَمَنِ اتَّبَعَ هُدايَ فَلا يَضِلُّ وَ لايَشْقى‏ (طه/123، هر كس از هدايت من پيروى كند، نه گمراه مى‏شود و نه در رنج خواهد بود). عمل به قوانین تشریعی برای هر دو حیات دنیوی و اخروی انسان‌ها موثر و مفید خواهد بود. از سوی دیگر، بی‌توجهی به قوانین و حدود تشریعی، باعث گمراهی انسان‌ها و ضلالت دنیوی و اخروی آنها خواهد بود. ... وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَه‏ ... (طلاق/1، و هر كس از حدود الهى تجاوز كند به خويشتن ستم كرده‏ است). در اینجا به ذکر تنها چند نمونه از قوانین تشریعی که عمل به آنها باعث تقویت فردی و اجتماعی جامعه مومنین می‌گردد، می‌پردازیم.
کم‌فروشی نکنید: أَوْفُوا الْكَيلَ وَلَا تَكُونُوا مِنَ الْمُخْسِرِينَ (شعراء/181، حق پيمانه را ادا کنيد و ديگران را به خسارت نيفکنيد).
مغرور و خودبین نباشید: وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا ... (لقمان/18، با بي‌اعتنايي از مردم روي مگردان و مغرورانه بر زمين راه مرو).
زنان پوشش کامل داشته باشند: ... وَلْيضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيوبِهِنَّ وَلَا يبْدِينَ زِينَتَهُنَّ ... (نور/31، و روسري‌هاي خود را بر سينه خود افکنند و زينت خود را آشکار نسازند).
در مقابل دشمنان، خود را تجهیز کنید: وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ ... (انفال/60، هر نيرويي در قدرت داريد، براي مقابله با آنها آماده سازيد).
به نماز جماعت اهمیت دهید: وَ أَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَ آتُوا الزَّكَاةَ وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ (بقره/43، و نماز را بپا داريد و زکات را بپردازيد و همراه رکوع کنندگان رکوع کنيد).

2-3 قوانین تکوینی نرم
قوانین تکوینی نرم را که در واقع همان سنت‌های الهی هستند، مناسبات و روابط بین تمامی مخلوقات اعم از انسان‌ها و اشیاء را مدیریت و تنظیم می‌کنند. سُنَّةَ اللَّهِ الَّتي‏ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلُ وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْديلا (فتح/23). این نوع قوانین یا همان سنن الهی هستند که مجموعه جهان هستی را به سوی کمال سوق می‌دهند و اراده الهی را محقق می‌کنند. در اینجا به چند نمونه سنت الهی (قانون تکوینی نرم)، که بارها و بارها آنها را در تاریخ گذشتگان شنیده‌ایم و در زندگی خود و دیگران مشاهده کرده‌ایم، اشاره می‌کنیم:
همراه بودن آسانی با سختی: إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يسْرًا (الشرح/6).
بازگشت انفاق در راه خدا به منفق: ... وَ مَا تُنْفِقُوا مِنْ شَيءٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يوَفَّ إِلَيكُمْ وَ أَنْتُمْ لَاتُظْلَمُونَ (الأنفال/60)
عدم تغییر وضعیت جامعه اگر خودشان نخواهند: ... إِنَّ اللَّهَ لايُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ ... (الرعد/11)
نصرت الهی برای یاری‌دهندگان خدا: ... وَ لَيَنْصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ ... (حج/40)
خنثی شدن کید دشمن در نتیجه صبر و تقوا: ... وَ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا لايَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئاً ... (آل عمران/120)
ایجاد قدرت تشخیص برای متقین: يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقانا ... (انفال/29)
سعی و تلاش لازمه موفقیت: وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلاَّ ما سَعى‏ (نجم/39)
نتیجه شکر و کفر نعمت: ... لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابي‏ لَشَديد (ابراهیم/7)
اجابت دعای دعاکننده: ... أُجيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعان‏ ... (بقره/186)
مضاعف شدن قرض‌الحسنه: إِنْ تُقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً يُضاعِفْهُ لَكُمْ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ ...‏ (تغابن/17)

3-3 قوانین تکوینی سخت
قوانین تکوینی سخت برای ایجاد و مدیریت تمامی اجسام و اشیاء موجود در جهان خلقت وضع شده‌اند و مخاطب آنها تمام مواد موجود در طبیعت، تمام پدیده‌های علمی و همچنین جسم و فیزیک انسان‌ها و حیوانات و گیاهان است. ثُمَّ اسْتَوى‏ إِلَى السَّماءِ وَ هِيَ دُخانٌ فَقالَ لَها وَ لِلْأَرْضِ ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً قالَتا أَتَيْنا طائِعين‏ (فصلت/11، سپس به آفرينش آسمان پرداخت، در حالى كه بصورت دود بود پس به آن و به زمين دستور داد بیایید، خواه از روى اطاعت و خواه اكراه. آنها گفتند: ما از روى اطاعت می‌آییم‏). از جمله قوانین مهم تکوینی سخت عبارتند از: قانون جاذبه اجرام، قانون جاذبه بارهای الکتریکی، قانون حرکت اجسام، قوانین ترمودینامیک و ...

4- رسالت حوزه و دانشگاه
اگر انسان‌ها قوانین الهی را بخوبی بشناسند و خود را با آنها تطبیق دهند، در مسیر هدایت الهی قرار گرفته و به رستگاری و سعاتمندی خواهند رسید. در قرون معاصر، تعداد انسان‌ها فراوان شده است و نیازهای فردی و اجتماعی انسان‌ها رو بفزونی گذاشته است و از طرف دیگر رفع نیازها اموری تخصصی شده است. فلذا برای شناخت قوانین الهی و تبیین آنها برای عموم جامعه، نیاز به افرادی متخصص و مراکزی تخصصی امری لازم و ضروری است. این مراکز یا بخش‌های تخصصی، در واقع همان حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها هستند. از اینرو، می‌توان رسالت اصلی حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها را بشرح ذیل تصور نمود.

1-4 رسالت حوزه
حیطه فعالیت تخصصی حوزه‌های علمیه (و تا حدی دانشگاه‌های علوم انسانی) بر روی قوانین تشریعی و تکوینی نرم (سنن الهی) است. فلذا رسالت حوزه‌ها، مطالعه و شناخت این دو نوع قوانین الهی و سپس شناساندن و تبیین آنها به عموم افراد جامعه است تا مسیر هدایت و سعادتمندی دنیوی و اخروی همه آحاد جامعه هموار گردد.

2-4 رسالت دانشگاه
حیطه فعالیت تخصصی دانشگاه‌های علوم مهندسی و علوم پزشکی بر روی قوانین تکوینی سخت است. در دانشگاه‌ها، قوانین تکوینی سخت کشف و شناسائی می‌شوند تا دو هدف زیر برآورده شوند:
الف- تفکر در خلقت جهان و شناخت هر چه بیشتر خالق آن. در واقع، یکی از ویژگی‌های برخی رشته‌های دانشگاهی همچون فیزیک، شیمی، زیست‌شناسی و الکترومغناطیس، شناخت بیشتر خداوند از طریق تفکر در خلقت جهان خلقت و قوانین تکوینی آن است. ... وَ يَتَفَكَّرُونَ في‏ خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْض‏ ... (آل‌عمران/119). بعنوان یک مثال، تفکر در قانون مربوط به نیروی وارده از یک بار الکتریکی به یک بار الکتریکی دیگر، حقایق زیادی در ارتباط با حکمت و قدرت واضع این قانون روشن می‌سازد. حقایقی همچون متناسب بودن این نیرو با عکس مجذور فاصله که پیامدهایی همچون فراهم شدن امکان ایجاد امواج الکترومغناطیسی را با خود دارد، حکایت از شعور و حیات واضع این قانون دارد.
ب- بهره‌گیری از قوانین تکوینی مکشوفه و مهندسی کردن آنها برای تسخیر اشیاء و پدیده‌ها در جهت خدمت به انسان‌ها و در نتیجه آباد نمودن زندگی آنها تا گرفتار فقر و بلایا و دشمنان نشوند. بعنوان مثال تسخیر کشتی و دریا برای ارتزاق انسان‌ها ضروری است و این امر البته نیازمند چندین شاخه از علوم مهندسی است. اللَّهُ الَّذي سَخَّرَ لَكُمُ الْبَحْرَ لِتَجْرِيَ الْفُلْكُ فيهِ بِأَمْرِهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُون‏ (جاثیه/12، خداوند همان كسى است كه دريا را مسخّر شما كرد تا كشتي‌ها به فرمانش در آن حركت كنند و بتوانند از فضل او بهره گيريد، و شايد شكر نعمتهايش را بجا آوريد). بعنوان مثال دوم، تسخیر دریا و خشکی و هوا برای جابجایی انسان‌ها ضروری است که البته نیازمند بهره‌گیری از چندین قانون تکوینی سخت است. هُوَ الَّذي يُسَيِّرُكُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ ... (یونس/22، او كسى است كه شما را در خشكى و دريا –و هوا- سير مى‏دهد). در مثال سوم، عمل نمودن به بعضی قوانین تشریعی همچون وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ ...، که برای دفاع در برابر دشمنان شرور ضروری است، مسلما بسیاری از شاخه‌های علوم مهندسی را می‌طلبد. در مثال چهارم، شناخت فیزیک بدن انسان و علاج بیماری‌ها نیازمند شاخه‌های علوم پزشکی است. سَنُرِيهِمْ آياتِنَا فِي الْآفَاقِ وَ فِي أَنْفُسِهِمْ ... (فصلت/53، به زودي نشانه‌هاي خود را در اطراف جهان و در درون جانشان به آنها نشان مي‌دهيم).

5- وحدت حوزه و دانشگاه
از مطالبی که گفته شد می‌توان چنین نتیجه گرفت که کار حوزه و دانشگاه کشف انواع قوانین الهی جهان خلقت و بهره‌گیری از آنها در جهت سعادت و رستگاری جامعه انسانی است. در واقع حوزه و دانشگاه مکمل یکدیگر در ارتقاء خداشناسی افراد جامعه و خدمت به دنیا و آخرت آنها هستند. تنها تفاوت کار آنها در این است که حوزه‌ها با قوانین تشریعی و تکوینی نرم سر و کار دارند ولی دانشگاه‌ها با قوانین تکوینی سخت سر و کار دارند. واضع تمامی این قوانین خداوند متعال است و اختلافی در حکمت و فلسفه آنها وجود ندارد. بعبارتی دیگر، همانطور که بزرگانی همچون آیت‌ا... جوادی عاملی فرموده‌اند، حوز‌ه‌ها "قال الله" می‌گویند و به سخنان خدا می‌پردازند و دانشگاه‌ها "فعل الله" می‌گویند و به افعال خدا می‌پردازند. بنابراین هم حوزه و هم دانشگاه مشغول مطالعه کتاب آفرینش الهی در مکتب الهی هستند. ... ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْ‏ءٍ ... (انعام/38، چیزی را فروگذار نكرديم در كتاب (جهان و/یا قرآن)‏). اتفاقا وحدت حوزه و دانشگاه هم در همین راستا قابل تعریف و ترویج است. حوزه و دانشگاه از این منظر با یکدیگر متحد می‌شوند تا با کمک هم و تکمیل کارهای یکدیگر مسیر رستگاری و سعادتمندی دنیوی و اخروی جامعه را هموار نمایند.
جالب آنکه در زمان‌های گذشته که قوانین مکشوفه چندان وسیع نبودند، دانشمندان زمانه هم حوزوی بودند و هم دانشگاهی. افرادی همچون ابن‌سینا و شیخ بهایی هم عارف و فیلسوف بودند و هم پزشک یا مهندس. همچنین آیاتی از قرآن اشاره به کارهای مهندسی بعضی پیامبران الهی همچون حضرت داوود و حضرت نوح می‌کند. وَ عَلَّمْناهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ لَكُمْ ...‏ (انبیاء/80، و ساختن زره را بخاطر شما به او تعليم داديم‏)، وَ اصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنا وَ وَحْيِنا ... (هود/37، و کشتی را در حضور ما و طبق وحى ما بساز).

نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار