کد خبر: ۵۳۷۷۱
تاریخ انتشار: ۲۸ دی ۱۳۹۳ - ۰۹:۰۰
printنسخه چاپی
sendارسال به دوستان
یادداشت روز/ دکتر مظاهري
دكتر محمد مهدي مظاهري، استاد دانشگاه و مشاور وزیر امور خارجه در یادداشتی اختصاصی برای سایت حرا نوشت:
حرا: سیاست و قدرت در خاورمیانه به گونه ای است که علی رغم ماهیت ایدئولوژیک کشورها و بازیگران این منطقه، آنها را به سمت منفعت محوری سوق می دهد. بر این مبنا،  رقابت تمامی بازیگران تأثیرگذار در تحولات جهان عرب همواره بر محور «مهار تهدید» و افزایش «نقش و نفوذ» بوده است. در این راستا، از ابتدای بروز شورش ها در سوریه، در سال 2011، برخی کشورهای عرب منطقه به همراه حامیان غربی خود زمینه را برای «شروع یک بازی جدید» مساعد دیدند.

البته کشورهای عربی با توجه به نوع نظام سیاسی حاکم بر آنها و همچنین میزان تعاملاتشان با غرب، مواضع متعددی در قبال بحران سوریه اتخاذ نمودند. کشور عراق به دلیل هم جواری با سوریه، همواره نگران تاثیر مناقشه سوریه در افزایش خشونت های فرقه ای در عراق بوده است. در ضمن به دلیل نزدیکی رویکرد مقامات عراقی با موضع ایران، دولت این کشور با هرگونه اقدام نظامی در سوریه مخالفت کرده و خواستار راه حل سیاسی صلح آمیزی برای این بحران بوده است. کشور مصر از سال 2011 که زمان شروع بحران سوریه بود، خود نیز درگیر انقلاب و تحولات بنیادین سیاسی گشت. با این وجود دولتهایی که پس از انقلاب در این کشور روی کار آمدند  برای فرافکنی مشکلات داخلی به بحران سوریه نیز پرداخته اند. محمد مرسی، رئیس جمهوری وقت مصر روابط با سوریه را قطع کرد و درخواست تعیین منطقه ممنوعه هوایی را نمود؛ ولی پس از برکناری وی توسط ارتش، مقامات جدید مصر موضع محتاطانه تری اختیار کرده اند و دنبال راه حل سیاسی هستند. اردن نیز در ابتدای بحران سوریه موضع بی طرفی اتخاذ نموده و خواستار یک راه حل سیاسی برای سوریه شده بود؛ اما با افزایش فشارهای آمریکا  چندی است که با ارتش به اصطلاح آزاد سوریه برای قاچاق سلاح به درعا – نزدیک مرزهای اردن – همکاری می کند.

در حوزه خلیج فارس نیز عربستان که همواره سوریه را به خاطر حمایت از گروه‌های مقاومت، متهم نموده و آن را خطری برای منافع و آینده‌ پادشاهی‌های محافظه‌کار می‌داند؛ پس از آغاز بحران سوریه، رهبری کشورهای حوزه خلیج فارس را برای مقابله با رژیم بشار اسد برعهده گرفت. کشورهای شورای همکاری خلیج فارس(به جز عمان) در موضعی آشکارا خصمانه، به تامین هزینه نیروهای شورشی در سوریه پرداختند، سفارت خانه‌های خود را در دمشق بستند و سفرای سوریه را نیز از کشور خود اخراج کردند. این کشورها، دامنه‌ تهدید سوریه  را بعد از بیداری اسلامی گسترده‌تر می‌بینند و نزدیکی گروه‌های مقاومت و به خصوص سوریه به ایران را به منزله‌ برهم خوردن تعادل منطقه‌ای و به حاشیه رفتن سیاست‌های خود می‌دانند؛ بنابراین همواره از گروه‌های معارض در سوریه حمایت کرده اند.

با این وجود با نزدیک شدن بحران سوریه به سال چهارم خود بروز برخی تحولات اساسی در صحنه سیاسی منطقه خاورمیانه و خصوصاً سوریه و عراق  باعث شده است تا دولت های عربی، ضمن تجدید نظر در سیاستهای خصمانه پیشین خود، تصمیم به بازگشایی سفارت های خود در سوریه و بالعکس بگیرند. در اولین گام، کویت که با برخی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس به ویژه عربستان و قطر در اتحادیه عرب همگام شد و طرح لغو عضویت سوریه در این اتحادیه را امضا کرد و نیز طی چهار سال از مخالفان سوری حمایت می نمود؛ اینک به عنوان اولین کشور عربی در صدد از سرگیری روابط خود با سوریه برآمده است تا شاید به این طریق اشتباه خود را در حق سوریه جبران کند. کشور کویت به دلیل نقش میانجی گرایانه ای که اغلب در تحولات سیاسی-اجتماعی حوزه خلیج فارس داشته و به دلیل پیشینه رابطه این کشور با سوریه، تلاش کرده است در این زمینه پیش قدم شود. تونس نیز که اولین کشور عربی بود که روابط سیاسی خود با سوریه را قطع نمود، اعلام کرده که به دنبال از سر گیری روابط با سوریه و گشایش یک دفتر اداری در این کشور است.

پیروزی بشار اسد در انتخابات،  تغییر نگرش و اولویت دولت آمریکا در سرنگونی نظام سوریه و همچنین تلاش این کشور برای تمرکز در خصوص نابودی گروه‌های تندرو و در رأس آنها «داعش»، از جمله عواملی هستند که در تغییر نگرش دولت کویت مؤثر بوده اند. بنابراین به نظر می رسد ژئوپلیتیک فعلی خاورمیانه،  توازن قوای منطقه ای را به نفع مثلث سوریه-ایران- روسیه، تغییر داده و سبب شده است تا دولتهای فرا منطقه ای و منطقه ای به این جمع بندی برسند که سناریوی حذف بشار اسد و تضعیف همزمان ایران و محور مقاومت دیگر نه تنها عملیاتی نیست، بلکه در راستای منافع و امنیت منطقه ای آنها نیز نبوده و می تواند منجر به تقویت نیروهای تندرویی شود که خطر آنها بسیار جدی و ملموس است.

نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار