کد خبر: ۵۸۲۴۶
تاریخ انتشار: ۰۵ خرداد ۱۳۹۴ - ۱۶:۵۹
printنسخه چاپی
sendارسال به دوستان
دكتر محمد مهدي مظاهري - استاد دانشگاه
امروز در عرصه روابط بين الملل افراد و گروهها به يكي از بازيگران جدي بين المللي تبديل شده اند؛ با اين وجود دولتها هنوز كار گزاران اصلي عرصه بين المللي هستند. هر چند وضعيت خاورميانة امروز تا حد زيادي متفاوت است. در سالهاي اخير كشورهاي اين منطقه به جولانگاه افراد وگروههاي تندرو همچون القاعده و داعش تبديل شده و حاكميت، امنيت و ثبات كه از مهمترين كارويژه هاي دولت مدرن هستند، در آنها به چالش كشيده شده است.


.  اين امر صحنه سیاسی کشورهای اسلامی منطقه را به کارزاری آشوب زا تبدیل کرده است. در این بین کشورهایی همچون عراق و سوریه بیشترین ضربه را از این وضعیت خورده اند. در عراق نيروهاي داعش توانسته اند بعد از موصل، شهر رمادی مرکز استان انبار كه بزرگترین استان عراق است و  تنها 100 کیلومتر با بغداد، فاصله دارد را تصرف كنند و به شهرهاي مقدس كربلا و نجف نزديكتر شوند.  درسوريه نيز  اين گروه افراطي با تسلط بر شهر تَدمُر در استان حمص ، مرکز اين کشور ، کنترل نيمي از خاک سوريه را در دست گرفته است.
نكته اينجاست كه چگونه يك گروه شبه نظامي با امكانات و نفراتي به مراتب كمتر از دولتها توانسته است بخشهاي زيادي از خاك كشورهاي منطقه را تصرف نموده وحاكميت و ثبات آنها را به چالش بكشد؟! به نظر   مي رسد  عوامل متعددي در قدرت يابي گروههاي افراطي در منطقه مؤثر بوده و سبب پيشروي آنها در كشورهاي عراق و سوريه شده است. 
نخست؛ بيشتر دولتهاي ملي در منطقه خاورميانه  دولتهاي ضعيف و شكست خورده بوده و فرايند دولت- ملت سازي در آنها به صورت ناقص صورت گرفته است. با شكست پروژه دولت - ملت سازي در عراق پس از حمله آمريكا به اين كشور و نيز ايجادهرج و مرج و چند دستگي در سوريه با مداخله قدرتهاي منطقه اي و فرامنطقه اي، از يكسو وحدت ويكپارچگي بين  گروههاي قومي و مذهبي اين كشورها از بين رفته و همين امر سبب همكاري اقوام و گروههاي ناراضي با  گروههاي افراطي و در نتيجه تقويت وقدرت يابي آنها شده است. از سوي ديگر دولتهاي حاكم بر اين كشورها اقتدار و حاكميت خود را از دست داده و قادر به بسيچ تمامی نيروها و امكانات براي دفاع از سرزمين و امنيت ملت خود نيستند.
دوم؛ ناآگاهي و عدم اطلاع رساني صحيح در رابطه با عقايد و عملكرد اين گروههاي افراطي و تعارضات آنها با اسلام ناب محمدي سبب جذب افراد مختلف به اين گروهها  و تقويت آنها شده است. اين امر در بین جوانان کشور هاي مختلف بیشتر از سایر اقشار بوده است وحتي كشورهاي اروپايي را نيز در برمي گيرد.  بر اساس نتایچ یک نظرسنجی، ۱۵ درصد مردم فرانسه دارای دیدگاه مثبتی نسبت به رویکرد گروهک تروریستی داعش هستند. با توجه به اینکه جمعیت فرانسه 65 میلیون نفر است، بر اساس یک تخمین، حدود 10 میلیون نفر از فرانسوی‌ها حامی داعش هستند. در بین آلمانی‌های هم‌سن این طبقه، آمار مزبور 3 درصد و در بین بریتانیایی‌ها 4 درصد است. 
سوم؛ حمايت هاي مالي و لجستيكي برخي كشورها از گروه هاي افراطي بويژه داعش نيز از ديگر دلايل قدرت يابي و پيشروي اين گروه در منطقه به حساب مي آيد. از سوي ديگر 131 شخصیت آکادمیک، فعال سیاسی و شخصیت‌ دینی وابسته به 31 کشور در جهان، مسئولان اصلی تامین مالی گروه تروریستی داعش هستند. هرچند بر اساس گزارشی كه وزارت خارجه آمریکا اخيرا منتشر کرده است، کمک‌های مالی از سوی کشورهای حاشیه خلیچ فارس، منبع اصلی تامین بودجه گروه‌های تروریستی است. بر اساس این اسناد، ۲۸ شخصیت سعودی و ۱۲ شخصیت عراقی در صدر کمک‌کنندگان به داعش قرار دارند. 
بر اين اساس پيشروي هاي اخير داعش درسوريه و عراق امري غيرمنتظره و غير قابل پيش بيني نبوده است.  با اين وجود تاكنون تلاش جدي بین المللی براي  مقابله با زمينه هاي تقويت وقدرت يابي داعش و ساير گروههاي افراطي صورت نگرفته است. ورود جدي شوراي امنيت به مقابله با اين  گروهها، تقويت بنيه نظامي و اطلاعاتي دولتهاي مركزي، تنبيه وتحريم حاميان مالي تروريستها و عدم مداخله در امور داخلي كشورهاي منطقه و تحريك قوميتهاي آنها مي تواند از جمله راه كارهاي مقابله با گروههاي افراطي باشد.  اين در حالي است كه جامعه جهاني تاكنون عزم جدي براي مقابله با اين گروه نداشته و قدرتهاي بزرگ نيز بيشتربه دنبال منافع خود بوده اند. در همين راستا  حملات هوايي پراكنده آمريكا به مواضع اين گروهها در عراق نيز تنها تلاشي نمايشي براي پاك كردن صورت مسأله است و كمكي به حل زيربنايي مشكل تروريسم وافراطي گري در خاورميانه نخواهد كرد.

نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار