کد خبر: ۷۳۳۴۶
تاریخ انتشار: ۲۴ بهمن ۱۳۹۴ - ۲۰:۰۱
printنسخه چاپی
sendارسال به دوستان
نشست موسسه فرهنگی اجتماعی حرا
سومین نشست از سلسله نشست های راهبرد های انتخابات مجلس خبرگان رهبری و مجلس شورای اسلامی به همت موسسه فرهنگی اجتماعی حرکت رشد و اعتدال(حرا) برگزار گردید.

حرا- سومین نشست از سلسله نشست های راهبرد های انتخابات مجلس خبرگان رهبری و مجلس شورای اسلامی به همت موسسه فرهنگی اجتماعی حرکت رشد و اعتدال(حرا) در تاریخ 1394/10/29 با حضور دکتر شهرام محمدنژاد (عضو هیئت علمی دانشگاه علم و صنعت ایران و دبیر کل موسسه حرا)، دکتر قاسم پورحسن (عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی و عضو شورای مرکزی موسسه حرا)، دکتر امیر دبیری مهر(مدرس و پژوهشگر علوم سیاسی)،دکتر عباسعلی نورا (استاد دانشگاه و عضو شورای مرکزی موسسه حرا )، دکتر حسین کلباسی( عضو گروه فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی) و آقای محمودیان (عضو شورای جوانان موسسه حرا )به  شرح زیر در دفتر حرا بر گزار گردید.

آقای دکتر دبیری مهر: 

من به دلیل اینکه آقای دکتر نکته ای درباره ترامپ مطرح کردند اول به ایشان پاسخ می دهم و بعد نکته خودم را بیان می کنم. من در جلسات قبل هم اشاره کردم که در این حوزه ها به عنوان مثال معنای عقلانیت در سیاست چیست و تفاوت آن با خرد جمعی چیست برای ما که دانشجوی علم سیاست هستیم ابهامی وجود ندارد برای مثال عرض میکنم که شما به خرد جمعی اشاره کردید که نسبت عقلانیت با خرد جمعی چیست؟ اساسا خرد جمعی هیچ گاه مستقل از خرد نخبگان نبوده است. یعنی وقتی بیان میکنیم عقلانیت چیست؟ عقلانیت یعنی اجماع نخبگان و عقلا و صاحب نظران در مورد یک موضوع است. و آقای دکتر به رفراندوم اشاره کردند من همیشه عرض می کنم  چه کسی موارد مورد بحث را به صورت رفراندوم و در اختیار رأی مردم قرار می دهد؟ متخصصان و نخبگان. یعنی شما هیچ حوزه ای را در کنش های بشریت نمی توانید نام ببرید که زمینه ساز آن نخبگان و عقلا و صاحبان تجربه و تخصص نباشند. البته بسیاری در نظام های سیاسی نخبگان درپشت پرده و برخی نخبگان را در صحنه قرار می دهند. پس وقتی ما می گوییم خرد جمعی،یعنی خرد مبتنی بر نظرات و اراء مردم و عقل متعارف بازهم متکی بر خرد نخبگان است.واقعیت این است که ما در قیاس با جهان غرب و دغدغه و توجهی که متفکران مغرب زمین نسبت به مباحث پیرامون سیاست داشت بسیار فقیر و ضعیف هستیم این نه خود کم بینی است و نه ناشی از نشناختن است و این یک واقعیتی است و یکی از شروط عقلانیت این است که ما واقعیت را ببینیم. ما در این حوزه باید بسیار از این دستاورد ها و این پژوهش ها و نوشته ها و تاملات استفاده کنیم. ما مجموعه کتبی که در حوزه سیاست بحث های جدی شده است در فرهنگ ایرانی و اسلامی را اگرنام ببریم تعداد محدودی است که برجسته ترین سیر السلوک خواجه نظام الملک است. ما  در این حوزه خیلی فقیر هستیم و اگر می خواهیم کاری انجام دهیم حتما باید به آن دستاوردهای عقل بشری تکیه کنیم  و بحث غرب و یا شرق مطرح نیست بلکه بحث بشری است.به عنوان مثال برای نکته دوم عرض می کنم منظور عقلانیت در سیاست چیست؟ عقلانیت در سیاست معطوف به پیامدها تعریف می شود یعنی بحث های نظری صرف نیست. چهار ارزش وجود دارد که تقریبا عقلای بشر در طول تاریخ درمورد آن به توافق رسیده اندوکل حوزه سیاست باید معطوف به این چهار ارزش باشد. این چهار ارزش عبارتست از: امنیت، رفاه، آزادی و عدالت. یعنی حتی امروز در دنیا لیبرالی نداریم که بیان کند من طرفدار عدالت نیستم. لیبرال های قرن نوزده زیاد از عدالت سخن نمی گفتند که واکنش به لیبرالیسم قرن نوزدهم مارکسیزم با شعار عدالت بود. اما این چهار ارزش، ارزش های عالی و متعالی امروز در دنیا در حوزه سیاست هستند یعنی هر کنش سیاسی باید پیامد آن معطوف به یکی از این موارد باشد و در مورد سه حوزه دیگر نباید آنها نقض کند. یعنی اگر ارزشی امنیت را تامین کند، اما آزادی را سلب کند مطرود می شود. می تواند نسبت به آزادی خنثی باشد اما نمی تواند نقض کند. عقلانیت بیان می کند که ما چه کنش ، چه نهادی باید و چه ارزشی باید داشته باشیم که یکی از این چهار هدف نهایی ما را در حوزه سیاست تامین کند. به همین دلیل وقتی دموکراسی را بیان می کنیم عقل می گوید آری. زیرا دموکراسی یکی از سازوکارهای منحصر به فردی است که چهار ارزش را توام تامین می کند. یعنی امنیت ،رفاه ،عدالت و آزادی را به همراه دارد. ودر مورد نسبت های آن کتاب های زیادی نوشته شده است. مثلا شایسته سالاری. آیا شایسته سالاری امری عقلانی است و یا غیر عقلانی است. عقلانیت امروز بشر بیان میکنند امری عقلانی است زیرا یکی از این چهار ارزش را تامین می کند.من مثال عرض می کنم زیرا گویا تر از برخی توضیحات است. ثروت، تولید و افزایش ثروت امری عقلانی است زیرا به رفاه جامعه میفزاید. ارتش و نیروهای مسلح، وجود نیروهای مسلح امری عقلانی است. یعنی امروزکسی در دنیا نمی تواند مطرح کند که وجود نیروهای مسلح لازم نیست. خرد بشری می گوید که نیروهای مسلح و اقتدار لازم است زیرا متضمن امنیت است. مطبوعات و احزاب و تمام نهادهاو همه کنش هایی که ما در دنیای جدید در مورد آن ها مسائل پروبلماتیک داریم همه این ها را عقلانیت سیاسی تایید می کند. زیرا یکی از آن چهار ارزش را در واقع تامین می کند. این ها بحث هایی جا افتاده هستند و بحث های تقریبا تثبیت شده ای است ک قابلیت تکمیل دارد. و در مورد ترامپ که اشاره کردید درست است ترامپ حرفهای عقلانی نمی زند اما در یک کانتکس عقلانی صحبت می کند.

آقای دکتر کلباسی: 

صحبت بنده که شاید خیلی بدون ارتباط با موضوع نباشد و منطقی است اگر ما در پی پاسخ های دقیق تر هستیم، پرسش های دقیق را باید طراحی کنیم. به عبارت دیگرپرسش اصلی چیست و بعد از این طراحی به دنبال پاسخ های ممکن باشیم. نکته ای که به نظر علت مشترک مباحث قبل ، امروز و آینده است این است که ما می توانیم از صورت های مختلف عقلانیت صحبت کنیم به عبارت دیگر ما با طرح ها و نظام هایی مواجه هستیم و فعل و اعمالی که با نام عقلانیت در تاریخ بشر و امروز از بشر صادر می شود. اما طبیعتا برخی از این موارد با عقلانیت سازگار نیست. پس می توانیم سوال را این گونه طرح کنیم که اگر مجموعه طوایفی که در میدان فعل سیاسی و یا فعل جمعی حضور دارد خود را منتصف به رفتار عقلانیت می کنند، بعضی از این موارد رفتار عقلانی واقعی است و برخی دیگر به همان تعبیری که در فرمایش معصوم آمده است (یشوه بالحق) به نظر من  اگر نمونه بسیار نزدیک به خود و جامعه خودمان که در بخش آثار عقلانی خودش را آشکار می کند یعنی نتایج و پیامد های عقلانیت در مبادی یکی بحث زبان است. اگر امروز در این مورد صحبت شود وکسانی که فعال در حوزه مدیریت و نظام سیاسی هستند از چه زبانی برای پیش برد مقاصد خود استفاده می کنند به طور نمونه، امروز یکی از نهاد های مهم در کشور ما مجلس شورای اسلامی است من اگر زمانی باشد متن مذاکرات مجلس را بخصوص در موقعیت های حساسی که مجلس وارد می شود را بررسی می کنم به نظرم بیش از دویست نفر انسانی که زیر سقف یک نهاد قانونی متصف به فضای دینی و همه افراد با دغدغه دینی و برای اداره بهتر کشور جمع شده اند به زبان آن ها توجه می کنم خیلی متفاوت است. اگر امروز در مجلس شورای اسلامی به یک مسئول قانونی با یک جایگاه و حدود اختیارات آشکارا اهانت می شود و حتی مورد تحدید قرار می دهند و اگر از شخصی که این کار را انجام داده سوال شود بیان می کند من به تکلیف خود عمل می کنم. این در نقد و سنجش ما آیا این رفتار می تواند پسندیده باشد و یا خیر؟ عقلانیتی که ما از آن سخن می گوییم هم در مبادی و هم در آثار مختصات ویژه ای دارد و با غیر خودش قابل جمع نیست این اگر این موضوع رخ دهد در آن زمان ما می توانیم آنچه در سخن معصوم و بعدا در سخنان بعضی از حکمای ما آمده است یعنی مراتب عقلانیت به شکل طولی وعرضی که در این عرضی و طولی بخشی از تجارب بشر هم در آن وجود دارد بتوانیم سامان دهی کنیم در آن زمان به یک فضای قابل قبولی خواهیم رسید.به نظرم امروز که ما در باب عقلانیت انتخاباتی سخن می گوییم این تخصیص انتخاباتی هم خوب است هم ممکن است موجب بعضی از ابهامات شود. اگر فعالان سیاسی ما امروز مشترکن در رقابت انتخاباتی رفتار خودشان را متصف به عقلانیت کنند ملاک تشخیص رفتار و فعل فعالان سیاسی در این جا چیست؟ اگر پاسخ عقل جمعی باشد به نظر من دور اتفاق می افتد اگر تسلسل نشود. منظور کشور ما است زیرا در صحنه جهانی مبادی کمی متفاوت است عوامل و مولفه های مختلفی وجود دارد که شاید با تاریخ و سنت ما خیلی مرتبط نباشد، اگر کسانی رفتار خودشان را متصف به همین عقلانیت کنند مختصات رفتار عقلانی در صحنه سیاسی کدام است و پاسخی که در انتهای این تامل حاصل می شود این است که از میان صورت های ممکن و تجربه شده بشری تحت عنوان عقلانیت فقط یک صورت می تواند صورت اصیل باشد البته با درجات چه از لحاظ طولی و عرضی و سایر این صورت ها، صورت های مجازی و غیر عقلانی است و این اگر بتواند تفسیر پیدا کند کمک بزرگی می تواند باشد. 

آقای دکتر نورا: 

دیدگاه شخصی من این است که ما یک ملاک عقلانیت را پذیرش پرسش ها با خرد جمعی و حلول خرد جمعی را هم از طریق انتخاب مردم انجام می دهند می بینم. ما معتقدیم یک پرسش هایی در جامعه وجود دارد که باید به این پرسش ها برسیم و پاسخ دهیم. این پرسش زمانی عقلانی پیدا می شود که گروه و جمعی که از طریق خرد جمعی و یا از طریق مردم انتخاب شده اند آن ها این موارد مورد تایید قرار می دهند که شبیه نظام پارلمانی که امروز در تمام دنیا وجود دارد و نگرانی من تشکیل آن پارلمانی است که چگونه تشکیل شدن آن در کشور ها با هم متفاوت است. آیا این ها برخاسته واقعی از افکار و اراده یک کشور است یاخیر؟ کشورهایی که هرچه علم و دانش و تجربه آن ها بیشتر است انتخاب های آن ها هم بهتر است هر چه علم و دانش و تجربه آن ها کمتر است این نامناسب تر است اما با همه این تفسیرها بهترین روش اداره حاکمیت را همین انتخابات میدانم که می تواند آن چهار مولفه ای را که آقای دکتر فرمودند به همراه داشته باشد. و در مجلس ما نیز همین چهار مورد مطرح است امنیت، رفاه، آزادی وعدالت مطرح است نکته ای که خیلی ممکن است مورد اعتراض واقع شود این است که بعضی از این موارد برخی دیگر را تحدید می کنند که نباید این گونه باشد.

آقای دکتر پورحسن: 

شاید در ایران مجلس نسبت به بسیار از نهاد های حکومتی برای مردم مهم تر بود. مجلس مکانی بود که تحولات اجتماعی و سیاسی بسیاری را در ایران رقم زد. مقابله با استبداد، مشروطه کردن پادشاهی و امید های زیادی مردم از پارلمان های ایران از مشروطه تا کنون داشتند و از نمایندگان مجلس بیش از حتی مدیران رسمی سیاسی کشور مانند ورزا و یا حتی نخست وزیر و یا رئیس جمهوری در دوران قبل انتظار داشتند. لذا همواره مجلس برای مردم ایران مهم بود ولی در عین حال عقلانیت و آزادی جستجوی ایرانیان در این چند سال بوده  است یعنی در تمام رسانه و روزنامه ،مجلات که مردم چگونه و بر چه ملاکی انتخاب کنند و درعین حال مردم آزاد باشند که انتخاب کنند که به شکل گیری این دو امر یعنی عقلانیت و آزادی کمک می کرد. ما باید نتیجه عقلانیت و آزادی و محصول آنرا مشاهده کنیم. ممکن است خیلی از فرآیند ها در خلال انتخابات غیر عقلانی باشد خیلی از شعار ها ، خیلی از رفتار ها ولی آنچه که انتظار داریم انتظار عقلانی است به خصوص مجلس کنونی ما که جامعه ما و نخبگان ما ، روشن فکران ما و دانشگاهیان ما نسبت به تصمیماتشان نقد دارند و یا دفاع می کنند نشان دهنده آن است که یکی از ملاک های مهم این نقد ها و دفاعیه ها رفتار عقلانی نمایندگان است رفتار عقلانی مجلس است. بنابراین به نظر من مجلس نقش بسیار مهمی در تحولات سیاسی و اجتماعی ایران دارد و بر خلاف این دیدگاه که گرایش و علاقه مندی مردم به حضور در انتخابات ریاست جمهوری بیشتر است پس آن اهمیت بیشتری دارد نشان دهنده آن است که عمده تحولات از مجلس در واقع در ایران شروع می شود و مجلس را قوه توازن کننده در مقابل دولت تلقی میکنند بنابراین من فکر می کنم حرا وقتی این مسئله را شکل می دهد یعنی ما یک دغدغه و یک مشکلی داریم که این مشکل را می توان از منظر های مختلف به آن نگاه کرد که ما می توانیم پس از بحث هایی که در مورد عقلانیت داشتیم در جلسات دیگری در مورد آزادی در مورد پارلمان در انتخابات اسفند بتوانیم بحث کنیم .
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار